آموزش ساده و کامل مصرف متفورمین (Metformin)
متفورمین یک داروی رایج برای کنترل قند خون در دیابت نوع ۲ است. این دارو به بدن کمک میکند بهتر از انسولین استفاده کند و قند کمتری در خون باقی بماند. در اینجا همه چیز را به زبان ساده توضیح میدهیم:
۱چرا متفورمین تجویز میشود؟
- هدف اصلی : کمک به کاهش قند خون در دیابت نوع ۲.
- مزایا:
- قند خون را بدون افت ناگهانی کنترل میکند.
- ممکن است به کاهش وزن کمک کند.
- از عوارض دیابت مثل مشکلات کلیوی جلوگیری میکند.
نحوه مصرف دارو (گام به گام)
- شروع مصرف:
- معمولاً با نصف قرص ۵۰۰ میلیگرمی شبها همراه غذا شروع میشود تا معده اذیت نشود.
- بعد از چند روز، پزشک دوز را افزایش میدهد (مثلاً یک قرص کامل شب ها).
متفومین دارای دو نوع قرص است . یکی قرص معمولی و قرص دیگر اهسته رهش ، بسته به نظر پزشک ممکن است از یکی از این دو نوع استفاده کنید .
جدول مقایسه قرص متفورمین معمولی و آهسته رش
| ویژگی | قرص معمولی | قرص آهسته رش |
|---|---|---|
| تعداد دوز روزانه | ۲ تا ۳ بار در روز | ۱ بار در روز |
| زمان مصرف | همراه با غذا | همراه شام یا قبل از خواب |
| آزادسازی دارو | سریع در معده | تدریجی در طول ۸-۱۰ ساعت |
| عوارض گوارشی | شایعتر (تهوع، اسهال) | کمتر شایع |
| مدت اثرگذاری | ۶ تا ۸ ساعت | ۱۲ تا ۲۴ ساعت |
| قیمت | ارزانتر | گرانتر |
| مناسب برای | بیماران با برنامه غذایی منظم | بیماران پرمشغله یا حساس به عوارض گوارش |
- اگر یادتان رفت دارو بخورید:
- اگر کمتر از ۲ ساعت از زمان مصرف گذشته، قرص را بخورید.
- اگر نزدیک به نوبت بعدی است، قرص را حذف کنید و دوز بعدی را دوبرابر نکنید!
۳. عوارض جانبی و راه حل ها
عوارض شایع (معمولاً موقتی):
- مشکلات معده:
- دل پیچه، اسهال، نفخ.
- راه حل: دارو را همراه غذا بخورید. اگر قرص آهسته رهش مصرف میکنید، عوارض کمتر است.
- طعم فلزی در دهان:
- بعد از چند هفته برطرف میشود.
یک عارضه نادر اما خطرناک به اسم :
- اسیدوز لاکتیک:
- علائم: درد عضلانی شدید، تنگی نفس، سرگیجه، خستگی غیرعادی.
- اقدام: فوراً به اورژانس مراجعه کنید!
۴. چه زمانی نباید متفورمین بخورید؟
- اگر مشکلات کلیوی شدید دارید (مثل کراتینین بالا).
- قبل از جراحی های بزرگ یا تزریق ماده حاجب .
- اگر الکل زیاد مصرف میکنید (خطر عوارض را افزایش میدهد).
۵. تداخلات دارویی مهم
- داروهای فشارخون یا ادرارآور (مثل فوروزماید):ممکن است باعث عوارض کلیوی شوند.
- داروهای کورتونی (مثل پردنیزولون): اثر متفورمین را کم میکنند.
- ویتامین B12:متفورمین ممکن است باعث کمبود این ویتامین شود. سالی یکبار آزمایش B12 بدهید.
نکات طلایی برای مصرف بهتر
- همراه غذا بخورید: از معده درد جلوگیری میکند.
- آب زیاد بنوشید: روزانه ۸ لیوان آب، مخصوصاً اگر اسهال دارید.
- رژیم غذایی را رعایت کنید: مصرف کربوهیدرات (نان، برنج، شیرینی) را کم کنید.
- ورزش کنید: حداقل ۳۰ دقیقه پیاده روی روزانه داشته باشید.
پاسخ به سوالات رایج
- آیا متفورمین باعث لاغری میشود؟
- در بعضی افراد بله! چون اشتها را کم میکند و قند خون را کنترل مینماید.
- اگر باردار شدم چکار کنم؟
- فوراً به پزشک اطلاع دهید. معمولاً در بارداری انسولین جایگزین میشود.
- آیا میتوانم خودسرانه دوز دارو را کم یا زیاد کنم؟
- هرگز! این کار باعث افزایش خطرناک قند خون یا عوارض میشود.
هشدارهای مهم
- قبل از مصرف هر داروی جدید (حتی مسکن ها) به پزشک اطلاع دهید.
- علائم قند خون بالا(تشنگی زیاد، تکرر ادرار) یا پایین(عرق سرد، لرزش) را جدی بگیرید.
- سالانه آزمایش کلیه و کبد بدهید.
«متفورمین مثل یک دوست کمک کننده است، اما تنها با رژیم سالم و ورزش جواب میدهد!»
اگر سوالی دارید در قسمت مشاوره انلاین یا پایین همین صفحه بپرسید.
مرجع
"Williams Textbook of Endocrinology" (فصل دیابت).
"Joslin's Diabetes Mellitus" (ویرایش جدید).
